Šteta je umanjenje nečije imovine i sprečavanje njenog povećanja, kao i nanošenje fizičkog ili psihičkog bola ili straha drugom licu. Štetnik (dužnik naknade štete) je lice koje je prouzrokovalo štetu, a oštećeni ili žrtva (poverilac naknade) je lice kome je prouzrokovana šteta.
Iz same definicije štete, proizilazi i njena podela na:
- materijalna šteta (imovinska),
- nematerijalna šteta (neimovinska).
Naplata naknade štete je moguća u određenim okolnostima, kada se radi o materijalnoj odnosno nematerijalnoj šteti.
Materijalna ili imovinska šteta je ona koja nastaje prilikom uništenja neke stvari ili u manjoj ili većoj povredi, onemogućavanju ili otežanju upotrebe stvari ili u nekoj smetnji zbog čijeg uklanjanja je potrebno napraviti troškove koji inače ne bi bili napravljeni. U pitanju je povreda nekog imovinskog interesa. Štetnik je dužan da oštećenom naknadi onaj interes koji bi ovaj imao da se nije desio štetni događaj. Materijalna šteta može nastati i u slučaju povrede tuđe fizičke ličnosti, ako je ta povreda povukla nesposobnost za rad ili troškove lečenja. Slučajevi materijalne štete kod telesne povrede ili oštećenja zdravlja su: troškovi lečenja, izmakla zarada i troškovi povećane potrebe usled povrede.
Razlikuju se dva vida materijalne štete, kada je moguća naknada štete:
- stvarna (prosta, obična) šteta je neko umanjenje imovine (gubitak kod smanjenja aktive, ograničavanje ili smanjenje nekog prava, povećanje iznosa dugovanja),
- izgubljena ili izmakla dobit nije svaka dobit kojoj se neko nada, već samo ona koja se osnovano mogla očekivati prema redovnom toku stvari ili posebnim okolnostima, a koje je sprečeno štetnikovom radnjom, te se razlikuju tri oblika izmakle dobiti: izmakli prirodni plodovi, izmakli civilni plodovi i izgubljena zarada.
Nematerijalna ili neimovinska šteta se razlikuje od materijalne štete jer ne predstavlja imovinski gubitak. Nematerijalna šteta nastaje na neimovinskim dobrima (život, zdravlje, fizički i psihički integritet, čast, sloboda, ugled itd.) tj. nastaje usled pretrpljenih duševnih i fizičkih bolova i straha. Za pretrpljene fizičke bolove, pretrpljeni strah i pretrpljene duševne bolove zbog povrede zakonom zaštićenih ličnih prava, sud može dosuditi naknadu nematerijalne štete, kada to opravdavaju intenzitet i dužina trajanja bolova i straha, vodeći računa o značaju povređenog dobra i cilju kome služi ta naknada.
Za pretrpljene duševne bolove sud može dosuditi naknadu neimovinske štete u slučajevima, kao što su:
- pretrpljeni i budući fizički bolovi,
- pretrpljeni i budući strah,
- pretrpljeni i budući duševni bolovi zbog umanjenja životnih aktivnost,
- pretrpljeni i budući duševni bolovi zbog naruženosti,
- pretrpljeni i budući duševni bolovi zbog povrede ugleda i časti,
- pretrpljeni i budući duševni bolovi zbog povrede slobode,
- pretrpljeni i budući duševni bolovi zbog povrede prava ličnost
- pretrpljeni i budući duševni bolovi zbog smrti bliskog lica,
- pretrpljeni i budući duševni bolovi zbog naročito teškog invaliditeta bliskog lica,
- pretrpljeni i budući duševni bolovi zbog izvršenog krivičnog dela protiv polnog integriteta.
U slučaju da je došlo do materijalne ili nematerijalne štete, angažovanjem advokata za naknadu štete moguće je i verovatnije da će šteta biti naplaćena. Advokat za naknadu štete pruža sledeće usluge: naknada usled umanjenja imovine (gubitak kod smanjenja aktive, ograničavanje ili smanjenje nekog prava, povećanje iznosa dugovanja) i naknada izmakle dobiti (izmakli prirodni plodovi, izmakli civilni plodovi i izgubljena zarada). Advokat za naknadu štete se bavi pitanjima štete odnosno naknada troškova lečenja, izmakle zarade i troškova povećane potrebe usled povrede, naknada za pretrpljeni i budući fizički bol, strah, naknada za pretrpljeni i budući duševni bol zbog umanjenja životnih aktivnost, naruženosti, povrede ugleda i časti, naknada za pretrpljeni i budući duševni bol zbog povrede slobode, povrede prava ličnosti. Advokat za naknadu štete pruža usluge za naknadu za pretrpljeni i budući duševni bol zbog smrti bliskog lica, naročito teškog invaliditeta bliskog lica. Takođe, advokat za naknadu štete pravnim radnjama omogućava naknadu za pretrpljeni i budući duševni bol zbog izvršenog krivičnog dela protiv polnog integriteta.
