U skladu sa Zakonom o izvršenju i obezbeđenju izvršni postupak i postupak obezbeđenja pokreću se tako što izvršni poverilac podnosi predlog za izvršenje na osnovu izvršne ili verodostojne isprave ili predlog za obezbeđenje, a po službenoj dužnosti pokreću se samo ako je zakonom određeno. O predlogu za izvršenje na osnovu izvršne ili verodostojne isprave i predlogu za obezbeđenje odlučuje sud.
Sredstva obezbeđenja jesu sticanje založnog prava na nepokretnosti i pokretnoj stvari po sporazumu stranaka, sticanje založnog prava na nepokretnosti i pokretnoj stvari, prethodne mere i privremene mere.
Kod naznačivanja sredstva i predmeta kojima se privremena mera izvršava shodno se primenjuju odredbe o sredstvima i predmetima izvršenja radi ostvarivanja potraživanja na osnovu rešenja o izvršenju. Predlog za određivanje privremene mere odbacuje se rešenjem ako ne sadrži sredstvo i predmet kojim se privremena mera izvršava, bez prethodnog vraćanja na dopunu.
Ukoliko posebnim zakonom nije drugačije predviđeno, primenjuju se dve vrste privremenih mera određene Zakonom o izvršenju i obezbeđenja – obezbeđenje novčanog potraživanja i obezbeđenje nenovčanog potraživanja.
Radi obezbeđenja novčanog potraživanja može se odrediti svaka mera kojom se postiže svrha takvog obezbeđenja, a naročito:
- „zabrana izvršnom dužniku da raspolaže pokretnim stvarima, kao i oduzimanje tih stvari od izvršnog dužnika i poveravanje na čuvanje izvršnom poveriocu ili trećem licu, odnosno čuvanje u sudskom depozitu;
- zabrana izvršnom dužniku da otuđi ili optereti svoje nepokretnosti ili stvarna prava na nepokretnosti upisana u javnu knjigu u njegovu korist, uz upis te zabrane u javnu knjigu;
- zabrana dužniku izvršnog dužnika da mu isplati potraživanje ili preda stvari, kao i zabrana izvršnom dužniku da primi stvari, da naplati potraživanje i da primljenim stvarima odnosno naplaćenim iznosom raspolaže;
- nalog organizaciji za prinudnu naplatu da novčana sredstva u visini obezbeđenog potraživanja prenese u depozit javnog izvršitelja;
- nalog Centralnom registru hartija od vrednosti da upiše zabranu otuđenja i opterećenja akcija izvršnog dužnika i upiše zabranu izvršnom dužniku da koristi pravo glasa iz akcija i raspolaže njime;
- oduzimanje gotovog novca ili hartija od vrednosti od izvršnog dužnika i njihovo polaganje u sudski depozit, odnosno kod javnog izvršitelja.“
Ove zabrane i nalozi se smatraju izvršnim kada rešenje bude dostavljeno licu na koje se odnosi.
Vrste privremenih mera za obezbeđenje nenovčanog potraživanja (član 460 ZIO): „Radi obezbeđenja nenovčanog potraživanja može da se odredi svaka mera kojom se postiže svrha obezbeđenja, a naročito:
- zabrana izvršnom dužniku da otuđi, odnosno optereti pokretne stvari koje su predmet potraživanja izvršnog poverioca i, po potrebi, njihovo oduzimanje od izvršnog dužnika i poveravanje na čuvanje izvršnom poveriocu ili drugom licu ili sudskom depozitu;
- zabrana izvršnom dužniku da otuđi, odnosno optereti nepokretnost koja je predmet potraživanja izvršnog poverioca, uz upis zabeležbe zabrane u katastar nepokretnosti;
- zabranu izvršnom dužniku da preduzima radnje koje mogu naneti štetu izvršnom poveriocu i zabranu da promeni stvar koja je predmet potraživanja izvršnog poverioca;
- zabrana dužniku izvršnog dužnika da preda izvršnom dužniku stvar koja je predmet potraživanja izvršnog poverioca;
- nalog Centralnom registru hartija od vrednosti da upiše zabranu otuđenja i opterećenja akcija koje su predmet potraživanja izvršnog poverioca i upiše zabranu izvršnom dužniku da koristi pravo glasa iz akcija i raspolaže njime;
- nalog izvršnom dužniku da preduzme radnje potrebne da se sačuva nepokretnost ili pokretna stvar i spreči njihova fizička promena, oštećenje ili uništenje;
- privremeno uređenje spornog odnosa, ako je potrebno da bi se otklonila opasnost od nasilja ili veće nenadoknadive štete.“
Kod svih vrsta privremenih mera obezbeđenja, advokat za imovinske odnose ima važnu ulogu, jer on procenjuje da li postoje zakonski uslovi za meru, bira odgovarajuću meru i obezbeđuje njeno brzo sprovođenje. Advokat za imovinske odnose (advokat za imovinu) utvrđuje da li postoji opasnost da će protivna strana otuđiti, sakriti, opteretiti ili uništiti imovinu, čime bi buduće ostvarivanje prava klijenta bilo otežano ili onemogućeno. Advokat za imovinske odnose (advokat za imovinu) navodi koje pravo treba zaštititi, od čega preti opasnost, zašto je mera potrebna i koju meru sud treba da odredi. Advokat za imovinske odnose (advokat za imovinu) prati donošenje odluke o privremenoj meri, reaguje na navode protivne strane i preduzima potrebne procesne radnje, brine o sprovođenju mere i ulaže pravna sredstva kada je potrebno. Ukoliko sud odbije predlog ili donese odluku koja nije odgovarajuća, advokat za imovinske odnose (advokat za imovinu) može koristiti pravna sredstva koja zakon dopušta u interesu svog klijenta.
